Vragen en antwoorden over asbest

Wat is asbest?

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal mineralen die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Asbest is een natuurlijk materiaal en werd tot het verbod in 1993 vaak gebruikt om zijn gunstige eigenschappen: het is sterk, slijtvast, bestand tegen hoge temperaturen en isolerend.

Het is verwerkt in veel bouwmaterialen zoals in cement golfplaten. Daarom komt het in veel gebouwen en woningen voor. In de meeste gevallen gaat het om hechtgebonden asbest. De vezels zitten dan vast in het materiaal en alleen wanneer het materiaal wordt beschadigd, komen vezels vrij. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij boren, zagen of schuren. Ook wanneer het materiaal breekt, zoals bij een brand, kunnen er asbestvezels vrijkomen.

Wat zijn de gezondheidseffecten van asbest?

Gezondheidsrisico’s kunnen alleen optreden wanneer losse asbestvezels ingeademd worden. Asbestvezels die in de lucht zweven, kunnen na inademen diep in de longen doordringen. Het inademen van asbestvezels kan, afhankelijk van hoeveelheid vezels die wordt ingeademd, op den duur longkanker of mesothelioom (longvlies- of buikvlieskanker) veroorzaken.

Hoe kunt u bij een brand in contact komen met asbest?

Asbest is vooral toegepast in de vorm van hechtgebonden asbestcementproducten. Als dit asbesthoudend materiaal door brand kapot gaat kunnen asbestvezels vrijkomen. De asbestvezels worden met de rookpluim meegevoerd. Als u in de rookpluim heeft gestaan heeft u mogelijk asbestvezels ingeademd.

Door de hitte van de brand kan het asbesthoudend materiaal ook uiteenspatten. Hierbij kunnen kleine stukjes (flinters) asbesthoudend materiaal vrijkomen. Deze flinters zijn te groot om in te ademen. Als de flinters, die erg kwetsbaar zijn, kapot worden gelopen of gereden kunnen wel asbestvezels vrijkomen. Als dit buiten gebeurt zal dit zelden leiden tot een meetbare hoeveelheid asbestvezels in de lucht. Dit komt omdat buiten snel verdunning van de vezels in de lucht optreedt. Wanneer de flinters bijvoorbeeld via de schoenen in de woning terecht komen, zou binnenshuis wel blootstelling aan asbestvezels kunnen optreden.

Geregeld worden in woningen en andere gebouwen ook niet-hechtgebonden toepassingen, zoals amosiethoudende platen, aangetroffen. Niet-hechtgebonden wil zeggen dat de asbestvezels niet goed vastzitten in een ander materiaal zoals cement. Deze materialen spatten niet uiteen en verspreiden zich hierdoor tijdens een brand veel minder naar de omgeving. Daarentegen kan de asbestvezelconcentratie op de brandlocatie zelf wel verhoogd zijn.

Verbranden de asbestvezels niet bij een brand?

Omdat asbest bestand is tegen zeer hoge temperaturen en sterke krachten, blijven bij een brand de eigenschappen en daarmee de risico's van de asbestvezels behouden. Het asbesthoudende ‘bindmateriaal’ (zoals karton/papier, kunststof of cement) raakt vaak zeer zwaar beschadigd, verbrandt of spat uiteen tot kleine stukjes (flinters). Meestal verspreiden deze asbesthoudende restanten zich in de omgeving van de brand.

Bestaan er verschillende soorten asbest?

De meeste typen asbest in Nederland zijn wit asbest (chrysotiel), blauw asbest (crocidoliet) en bruin asbest (amosiet). In de meeste asbesthoudende producten zit wit asbest, vaak vermengd met andere typen asbest. Blauw en bruin asbest (amfibolen) zijn risicovoller dan wit asbest (serpentijn) door de structuur en de vorm van de asbestvezels. Het is belangrijk om te weten dat de kleur van het asbesthoudende materiaal niets zegt over het soort asbest dat er in zit.

Hoe is asbest te herkennen?

Asbest is moeilijk te herkennen. Meestal is de beoordeling nodig van een specialist die is opgeleid om asbest te herkennen. Op breukvlakken en bij beschadigingen is aan de vezelachtige structuur soms te zien of het om een asbestverdacht materiaal gaat. Meestal heeft het een witte tot lichtgrijze kleur, maar het kan ook lichtgrijs tot donkergrijs zijn. Alleen microscopisch onderzoek kan bewijzen of het materiaal echt asbest bevat.

Het verwerken van asbest is verboden. Hoe kan het dat er asbest in het gebouw zat?

Toen het pand werd gebouwd, was het gebruik van asbest nog niet verboden. Sinds 1993 zijn de meeste toepassingen van asbest niet meer toegestaan.

Wat houdt het verbod op het gebruik van asbest precies in?

Sinds 1 juli 1993 is het verboden om producten waar asbest in zit, te bewerken, te verwerken of in voorraad te houden. Het opnieuw gebruiken van oude producten waar asbest in zit en afval met asbest is dus ook verboden. Dit verbod maakt de handel in asbest onmogelijk. Er gelden ontheffingen voor situaties waarvoor nog geen alternatief beschikbaar is.

Zit er nog asbest in het afgebrande pand? Zo ja, is dit gevaarlijk?

Het is mogelijk dat er nog materiaal aanwezig is waar asbest in zit. Een gespecialiseerd bedrijf krijgt dan de opdracht om dit te inventariseren. Zo nodig zal een gespecialiseerd asbestverwijderingsbedrijf het asbest opruimen. Het bedrijf neemt daarbij maatregelen om te voorkomen dat het asbest zich naar de omgeving kan verspreiden.

Hoe wordt asbest uit het afgebrande pand verwijderd?

Een gespecialiseerd asbestverwijderingsbedrijf krijgt de opdracht om het asbest op te ruimen. Het bedrijf neemt daarbij maatregelen om te voorkomen dat het asbest zich naar de omgeving kan verspreiden. Omdat de werknemers van het asbestverwijderingsbedrijf bijna dagelijks met asbest omgaan en direct met asbest in contact komen, zullen zij beschermende kleding dragen.

Tijdens de schoonmaak is het mogelijk dat bepaalde voorzieningen gesloten zijn of bepaalde objecten niet betreden mogen worden.

Wat is de kans op ziekte door asbest?

Niet iedereen die asbestvezels inademt, krijgt daardoor kanker. De kans op kanker wordt groter bij het langdurig inademen van grote hoeveelheden asbestvezels. Als iemand op één dag veel asbestvezels inademt (zoals kan gebeuren bij een brand met asbest), is de kans op het krijgen van kanker verwaarloosbaar. Het grootste risico van asbest is aanwezig als iemand lange tijd grote hoeveelheden asbestvezels inademt. Dit vond vooral vroeger plaats in sommige werksituaties, waarbij werknemers jarenlang, iedere werkdag, grote hoeveelheden asbest hebben ingeademd, zoals bij het schoonmaken van remvoeringen of in de scheepsindustrie.

Blootstelling aan een kankerverwekkende stof zoals asbest moet niettemin zo veel mogelijk worden voorkomen. Neem daarom de omschreven voorzorgsmaatregelen zo veel mogelijk in acht.

Zijn er gezondheidsrisico’s voor omwonenden?

Van asbest is bekend dat het vrijkomen van losse vezels, bij inademing, een risico voor de gezondheid kan vormen. Omdat de blootstelling aan losse asbestvezels tijdens de brand voor u waarschijnlijk niet aan de orde of van korte duur is geweest, is het extra risico dat u hebt gelopen op het krijgen van kanker gedurende de brand verwaarloosbaar klein.

Ik ben zwanger. Loopt mijn ongeboren kind of ik extra risico?

Nee, er is geen extra risico voor zwangere vrouwen. Er is geen risico voor het ongeboren kind.

Lopen kinderen meer risico dan volwassenen?

Kinderen zijn niet gevoeliger voor asbestvezels. Maar vanwege hun lange levensverwachting zullen zij na blootstelling wel de asbestvezels lang in hun lichaam meedragen. Daarom hebben kinderen na blootstelling aan asbest uiteindelijk een grotere kans op het ontwikkelen van een asbest gerelateerde aandoening, zoals een mesothelioom of longkanker. Daarnaast kunnen kinderen in bepaalde gevallen een hogere blootstelling aan asbestvezels hebben, doordat ze bijvoorbeeld kruipen of veel op de grond spelen.

Kinderen lopen ook meer risico asbestvezels in te ademen als ze met brandresten spelen. Het is daarom belangrijk uw kind op een schone plek te laten spelen.

De mensen die aan het opruimen zijn dragen beschermende kleding. Moet ik ook beschermd worden?

Omdat de werknemers van een asbestverwijderingsbedrijf bijna dagelijks met asbest omgaan en direct met asbest in contact komen, zullen zij beschermende kleding dragen. Voor u zelf is de blootstelling slechts kortdurend geweest en zijn deze beschermende maatregelen niet nodig.

Wat gebeurt er met asbestvezels die worden ingeademd?

Vezels kunnen door inademen in de longen terechtkomen. Sommige vezels worden weer uitgeademd en andere worden door het lichaam afgevoerd. Soms blijven vezels in de longen achter en kunnen na vele jaren een asbest gerelateerde aandoening, zoals longkanker of mesothelioom (long- of buikvlieskanker) veroorzaken.

Is het gevaarlijk om asbestvezels in te slikken?

Nee, bij inslikken komen de asbestvezels niet in de longen maar in de maag en daar kunnen ze waarschijnlijk geen kwaad. Vanuit uw maag worden de vezels afgevoerd.

Wat moet ik doen als ik mogelijk asbestvezels heb ingeademd?

U hoeft niets te doen. Het is niet waarschijnlijk dat u (veel) vezels heeft ingeademd. De kans dat u hier gezondheidsklachten van krijgt, is verwaarloosbaar klein.

Kan getest worden of ik asbestvezels heb ingeademd?

Nee, hier bestaat geen medische test voor. Asbestvezels zijn ook niet zichtbaar op röntgenfoto’s.

Met medisch onderzoek kan men helaas niet:

  • nagaan wat de blootstelling aan asbest is geweest;
  • vaststellen wat de gezondheidsschade is die iemand heeft opgelopen door recente blootstelling aan asbest;
  • voorkomen dat later gezondheidseffecten optreden.
     

Ik heb in de rook gestaan. Heb ik dan extra asbestvezels binnen gekregen?

Ja, het is mogelijk dat u extra asbestvezels hebt ingeademd. De kans dat u hierdoor kanker krijgt is verwaarloosbaar. Dit komt door de korte blootstellingsduur.

Ik moet erg hoesten, heb ik asbestvezels ingeademd?

Inademen van asbestvezels veroorzaakt geen hoesten. Mogelijk heeft u in de rook gestaan waardoor uw luchtwegen zijn geïrriteerd. Deze klachten verdwijnen meestal vanzelf. Als de klachten toch lang blijven aanhouden, kunt u het beste uw huisarts raadplegen. Mensen met bestaande luchtwegklachten kunnen hier sneller last van krijgen.

Waar kan ik terecht met vragen over gezondheid?

Met vragen over asbest en gezondheid kunt u contact opnemen met de lokale GGD. Neemt u bij gezondheidsklachten contact op met uw huisarts.

Zit er nog asbest in de lucht?

Na de brand zijn er geen meetbare hoeveelheden asbestvezels in de lucht. De vrijgekomen vezels zullen zijn weggewaaid en brandresten met asbest erin (kleine stukjes of flinters) zullen op de grond liggen. Door over brandresten heen te rijden of te lopen, kunnen de brandresten verbrokkelen waardoor mogelijk asbestvezels vrijkomen. Daarom is het verstandig niet er niet doorheen te lopen tot het goed is opgeruimd.

Is het gevaarlijk als er asbest op straat ligt?

De brandresten die op straat liggen kunnen mogelijk asbest bevatten. Zolang deze resten niet verbrokkelen, kunnen ze geen kwaad. Door het verbrokkelen van de brandresten kunnen asbestvezels vrijkomen. Dit kan gebeuren door er over heen te lopen of te rijden. De brandresten worden daarom verwijderd.

Is er asbest in de woningen terechtgekomen?

Als er brandresten in de woning terecht zijn gekomen, kan hier asbest in zitten. Voorkom dat u brandresten van buiten naar binnen loopt via uw schoenen. Als u toch door brandresten heen bent gelopen, doe dan uw schoenen uit voordat u naar binnen gaat en spoel uw schoenen schoon met water. Mocht dat niet mogelijk zijn dan kunt u de schoenen het beste schoonborstelen met een zachte borstel/of neem schoenen af met een natte doek. Neem bijvoorbeeld een kinderwagen ook pas mee naar binnen als de banden buiten goed afgespoeld zijn. Doe dit ook met fietsen.

Mijn ramen stonden tijdens de brand een tijdje open en/of het ventilatiesysteem heb ik niet direct uitgezet. Hoe weet ik of er asbest in mijn woning terecht is gekomen?

Via open ramen en deuren, het ventilatiesysteem en de airconditioning kunnen rook, brandresten en daarmee ook asbest zijn binnengekomen. Als blijkt dat er daadwerkelijk asbest in de woning is binnengekomen, wordt dit door een asbestverwijderingsbedrijf opgeruimd. Neem hiervoor contact op met ons.

Ga naar het begin