Hoe werkt het gemeentebestuur

• Bestuur en organisatie
• Dualisme
• Merkt u iets van de nieuwe taakverdeling?
• De nieuwe taakverdeling
• Welke controlemogelijkheden heeft de raad?
• Wat heeft u eraan?
• Meer weten?

Bestuur en organisatie

Elke gemeente wordt bestuurd door drie organen, namelijk de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester.

De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente en telt in Lisse 19 leden. Het dagelijks bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders. De gemeentesecretaris is het hoofd van de ambtelijke organisatie en is adviseur van de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders. De griffier is adviseur van de raad. Meer informatie over de verschillende bestuursorganen vindt u via de navigatie aan de linkerzijde van deze pagina.

Dualisme

Het lijkt soms onduidelijk wie het in de gemeente voor het zeggen heeft: de raad, B&W of de burgemeester. Om die duidelijkheid te creëren heeft het parlement bepaald dat alle gemeenten in Nederland vanaf maart 2002 dualistisch zijn gaan werken. Deze nieuwe wetgeving, genaamd Wet dualisering gemeentebestuur, geeft een nieuwe taakverdeling tussen raadsleden, wethouders, burgemeester en ambtenaren. Hierdoor krijgt u meer zicht op het bestuur van uw gemeente en weet u waarvoor u bij wie moet zijn. Op die manier kunt u meer invloed hebben op het beleid van de gemeente en dat betekent dat de democratie beter werkt.

Merkt u iets van de nieuwe taakverdeling?

Niet alleen het bestuur merkt daar wat van, maar ook u als burger. Het is het college van burgemeester en wethouders, die de gemeente gaat besturen. Van de raad wordt verwacht dat met zich onder meer veel sterker gaat gedragen als volksvertegenwoordiger. Dat betekent dat de raad de "wijk in moet": moet gaan praten met burger (u dus) en met voorstellen moet komen om die burger te geven wat die vraagt of graag zou willen. Verder besteden zij nu meer aandacht aan de controle van het college.

De nieuwe taakverdeling

De verhouding tussen de raad en het college lijkt wat meer op de verhouding tussen de Tweede Kamer en het kabinet. De gemeenteraad werkt dan als de Tweede Kamer, het college van burgemeester en wethouders als het kabinet.
De raad en het college van burgemeester en wethouders hebben elk hun eigen taken.

De raad bepaalt het beleid (op hoofdlijnen, dus niet in detail) en neemt de belangrijkste beslissingen.
De raad stelt vast welke doelstellingen gehaald moeten worden en controleert vervolgens of het college deze doelstellingen ook daadwerkelijk haalt.
De raadsvergadering is dé plaats voor het openbare politieke debat. In de raad moeten de politiek relevante zaken van de gemeente worden besloten en besproken. Denk hierbij aan vraagstukken als het bouwen van een schouwburg of zwembad in de gemeente, het vaststellen van prioriteiten bij de verdeling van het beschikbare geld of een debat over de effectiviteit van het drugsbeleid.

• De raad benoemt de wethouders,
  die samen met de burgemeester het college vormen. Als de raad ontevreden is over de uitvoering, kan zij de verantwoordelijke wethouder(s) ontslaan. Om de raad te helpen bij zijn vertegenwoordigende functie, het vaststellen van te behalen doelstellingen en de controle van het college is een griffier aangesteld.
• De raadsleden zullen zich meer op ú richten.
  Het volksvertegenwoordigen komt voor hen weer op de eerste plaats, en niet het doorwerken van stapels papier op het gemeentehuis. Raadsleden hebben daar nu ook meer tijd voor, omdat ze zich niet meer bezighouden met de uitvoering van het beleid. Dat doen ambtenaren in opdracht van het college. Omdat raadsleden naar de burgers toe gaan, weten ze beter wat er leeft in de gemeente. Die kennis gebruiken ze wanneer ze nieuw beleid maken. Dat betekent overigens niet dat een raadslid een doorgeefluik is voor uw persoonlijke belangen. Raadsleden hebben de verantwoordelijkheid om zich bij hun werk te laten leiden door het algemeen belang. Een raadslid zal u dus bij klachten over kapotte lantaarnpalen of losliggende stoeptegels veelal doorverwijzen naar de ambtenaren.
• De wethouder is niet langer tegelijkertijd raadslid.
  Hij stemt niet langer mee over zijn eigen voorstellen en hoeft zijn eigen besluiten niet te controleren als raadslid. De wethouder hoeft ook niet perse lid van een politieke partij meer te zijn en mag - onder bepaalde voorwaarden - zelfs van buiten de gemeente komen. Veel meer mensen komen dus in aanmerking om wethouder te worden. Daardoor zijn er meer geschikte kandidaten voorhanden.
  Ook in raadscommissies waarin veel van de besluitvorming in de raad wordt voorbereid hebben de wethouders geen rol meer. Het voorzitterschap wordt vervuld door een raadslid en de wethouder wordt alleen nog uitgenodigd om informatie te geven of verantwoording af te leggen over gemaakte keuzes. Door deze maatregelen ontstaat meer afstand tussen de raad en het college en kunnen inhoudelijke argumenten de doorslag geven.
• Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur en voert alle besluiten van de gemeenteraad uit.
  Het college is hierover verantwoording schuldig aan de raad. De ambtenaren helpen het college het beleid uit te voeren. Het college is verantwoordelijk voor het handelen van de ambtenaren. Als het college het beleid heeft uitgevoerd, controleert de raad de uitvoering.
  Voorbeelden van het dagelijks bestuur zijn het verlenen van vergunningen, het benoemen van ambtenaren en het verkopen van grond. De raad houdt zich daar niet langer direct mee bezig. Veel praktische beslissingen die bij de raad lagen worden nu door het college genomen. Neem bijvoorbeeld de verkoop van een stuk grond of het aangaan van een contract met een aannemer. Het college beslist hier zelfstandig over.
• Een ander nieuw element is het burgerjaarverslag dat de burgemeester elk jaar moet uitbrengen. Hierin wordt aandacht besteed aan de wijze waarop de gemeente met de burger omgaat. Hierbij kunt u denken aan de klachtenafhandeling maar bijvoorbeeld ook het betrekken van burgers bij beleid.

Welke controlemogelijkheden heeft de raad?

De gemeenteraad heeft een aantal middelen om het college te controleren. Het gaat dan bijvoorbeeld om het recht om vragen te stellen of het recht om een wethouder te ontslaan. Ook kan de raad meer gebruik maken van de hulp van ambtenaren, daarvoor heeft de raad zelfs een eigen functionaris gekregen; de griffier. Ook het “recht van onderzoek” is zo’n middel. Dat houdt in dat de raad een onderzoek kan starten, wanneer raadsleden vermoeden dat op een bepaald gebied iets is misgegaan.
De gemeente Lisse onderzoekt voorts de invoering van een zgn. rekenkamer. Deze rekenkamer gaat na of de gemeente haar doelen heeft bereikt en hoeveel geld dat heeft gekost. Dit moet leiden tot een betere gemeentelijke dienstverlening en een betere besteding van overheidsgeld.

Wat heeft u eraan?

Door de dualisering kunt duidelijker zien hoe de gemeente werkt en controleren of ze dat goed doet. Dat is belangrijk voor u en voor de gemeente. U heeft recht op een goede en snelle service en een herkenbare politiek. Bovendien kan de gemeente hierdoor beter luisteren naar haar inwoners. Dat zijn belangrijke verbeteringen. Het is immers ook úw belastinggeld dat de gemeente uitgeeft.
Samengevat:

• U kunt (als u dat wenst) meer invloed hebben op de voorbereiding van beleid.
• U weet beter wat raad, college en ambtenaren doen en wie waarvoor verantwoordelijk is.
• U leert de raadsleden beter kennen.
• De resultaten van het beleid worden nauwkeuriger gemeten.

U heeft meer mogelijkheden om actief te worden in de gemeente als (plaatsvervangend) raadslid voor een partij of als wethouder.

Meer weten?

In de gemeente Lisse is de dualisering inmiddels in gang gezet. Zo stelt het raadspresidium tegenwoordig de agenda van de raad vast en hebben de wethouders niet langer zitting in de raad. De vernieuwing zal niet van de ene dag op de andere klaar zijn. Het kost immers tijd voordat de bestuurders hun manier van werken hebben aangepast. Als u ideeën heeft over de invulling van deze vernieuwing in onze gemeente, dan kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met raadsgriffier dhr. B. Blonk. Hij kan u ook meer vertellen over de vernieuwde werkwijze van de gemeente.

Ook op internet is het een en ander te vinden over dualisme:
www.minbzk.nl/dualisme
http://www.vernieuwingsimpuls.nl/.